Terimler Sözlüğü – Avrasya Safety

Yüksekte çalışma güvenliği sözlüğü

Yüksekte çalışmada doğru sistem seçimi, projelendirme, montaj ve periyodik kontrol süreçleri ortak bir teknik dil gerektirir. Terimler Sözlüğü; yaşam hatları, ankraj noktaları, kişisel koruyucu donanımlar, iple erişim ve kurtarma, ilgili standartlar ve mevzuat başlıklarındaki temel kavramları Türkçe ve İngilizce karşılıklarıyla bir araya getirir.

Öne çıkan terimler

Sistemler Yaşam hattı Çalışanın bağlı kalarak hareket edebildiği, çelik halat veya raydan oluşan sürekli güvenlik hattı. Yatay, dikey ve… Sistemler Yatay yaşam hattı Çatı, köprü, vinç üstü, platform gibi yatay yüzeylerde çalışanın hat boyunca bağlı kalarak serbestçe ilerlemesini sağlayan… Sistemler Dikey yaşam hattı Merdiven, kule ve baca gibi dikey güzergâhlarda tırmanma sırasında kesintisiz koruma sağlayan sistem. Temel kavramlar Ankraj noktası Kişisel koruyucu donanımın bağlandığı tekil bağlantı noktası. EN 795 kapsamında tasarlanır ve belgelenir. Hizmet ve süreç Periyodik kontrol Düşme koruma sistemlerinin ve kişisel koruyucu donanımın belirli aralıklarla yetkin kişi tarafından muayene edilmesi. EN 365… Sistemler Çatı yürüme yolu Çatı yüzeyini korumak ve güvenli güzergâh oluşturmak için kurulan yürüme platformu. Genelde yaşam hattı veya korkulukla… Sistemler Cephe erişim sistemi Bina dış cephesine ulaşmak için tasarlanan kalıcı veya geçici erişim çözümlerinin ortak adı. Standartlar EN 17235:2024 Kalıcı (yapıya sabitlenen) ankrajlar, yaşam hatları ve bileşenleri için Avrupa standardı. EN 795’in kalıcı ankrajlara ilişkin…

0–9

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Occupational Health and Safety Law No. 6331 Türkiye'de iş sağlığı ve güvenliğinin temel çerçevesini belirleyen kanun. İşverene risk değerlendirmesi yapma, önlem alma ve çalışanı eğitme yükümlülüğü getirir. Mevzuat ve yükümlülük

A

Alet bağı Tool lanyard El aletinin düşmesini önleyen bağlantı kayışı. Alttaki kişileri korur. Ekipman Alsipercha Alsipercha Betonarme yapıda kullanılan, direk üzerine kurulan düşme durdurma sistemi (EN 795 Tip B). Döşeme imalatı sırasında koruma sağlar. Fallprotec sistemleri Ankraj Anchor Düşme koruma sisteminin yapıya bağlandığı nokta veya eleman. Sistemin taşıyacağı yükü yapıya aktarır; tüm zincirin en kritik halkasıdır. Temel kavramlar Ankraj halatı Anchor line Düşüş durdurucunun üzerinde hareket ettiği dikey halat veya ray. Ekipman Ankraj kulağı Anchor eye / eyebolt Yapıya vidalanan halka biçimli ankraj elemanı. Tekil veya 2 kişi kullanımına uygun bağlantı noktası sağlar. Ekipman Ankraj noktası Anchor point Kişisel koruyucu donanımın bağlandığı tekil bağlantı noktası. EN 795 kapsamında tasarlanır ve belgelenir. Temel kavramlar Ankraj plakası Anchor plate Yapıya cıvatalanan/vidalanan ve ankraj noktası oluşturan metal plaka. Ekipman Ara kontrol Interim inspection Yoğun veya zorlu kullanımda periyodik kontroller arasında yapılan ek denetim. Muayene ve test Ara taşıyıcı Intermediate bracket Yaşam hattını belirli aralıklarla destekleyen ve yön değişimini sağlayan eleman. Ekipman Asansör bakım ve kurulumu Elevator maintenance and installation Asansör montaj ve bakım işlerinde kuyu içi düşme koruması ve erişim çözümleri. Uygulama alanları Asansör kuyusu Elevator shaft Asansör bakımında düşme riski taşıyan dikey boşluk. Uygulama alanları Askıdan indirme Controlled descent rescue Askıda kalan kişinin kontrollü biçimde zemine indirilmesi. İple erişim ve kurtarma Askıda çalışma sistemleri Suspended access / work in suspension Bina cephesi gibi yüzeylerde çalışanı platform veya sepetle askıda taşıyan sistemler. Sepet sistemleri ve BMU sistemleri bu gruba girer. Sistemler Askıda kalma travması / Askı travması Suspension trauma Düşüşten sonra kemerde hareketsiz asılı kalan kişide dolaşımın bozulmasıyla gelişen tablo. Kurtarmanın dakikalar içinde yapılmasını zorunlu kılar. Temel kavramlar

B

Baca erişimi Chimney access Endüstriyel baca üzerinde bakım ve ölçüm işleri için dikey erişim sistemleri. Uygulama alanları Bağlantı elemanı Connector Karabina, kanca ve benzeri açılıp kapanabilen bağlantı parçalarının standarttaki ortak adı. Ekipman Bağlantı halatı (lanyard) Lanyard Kemeri ankraja ya da yaşam hattına bağlayan kısa halat veya kayış. Tek veya çift kollu olur. Ekipman Bakım erişimi Maintenance access Tesisin bakım noktalarına güvenli ulaşımı sağlayan düzen. Temel kavramlar Bakım sözleşmesi Maintenance contract Sistemin periyodik kontrol ve bakımını düzenli olarak kapsayan anlaşma. Hizmet ve süreç Baret / kask Safety helmet Yüksekte çalışmada çene kayışlı, düşmeye dayanıklı kask kullanılır; klasik baretten farkı düşerken başta kalmasıdır. Ekipman Basamaklı erişim Stair access Merdiven yerine basamak ve sahanlıkla sağlanan, daha güvenli erişim biçimi. Sistemler Baş üstü sistem Overhead system Kullanıcının üstünde konumlanan yaşam hattı. Düşme mesafesini en aza indirir. Çatı ve yapı Belgelendirme Certification Kurulan sistemin standartlara uygunluğunun belgeyle ortaya konması. Hizmet ve süreç Betonarme Reinforced concrete Çelik donatıyla güçlendirilmiş beton. Ankraj montaj yöntemi yapı malzemesine göre değişir. Çatı ve yapı BMU (Bina bakım ünitesi) Building Maintenance Unit Binanın çatısına kalıcı olarak kurulan, cephe bakımı için sepeti taşıyan ve konumlandıran makina sistemi. Sistemler

C

CEN/TS 16415 Anchor devices for more than one user Aynı anda birden fazla kullanıcının bağlanabildiği ankraj cihazlarına ilişkin teknik şartname. Standartlar Cephe erişim sistemi Facade access system Bina dış cephesine ulaşmak için tasarlanan kalıcı veya geçici erişim çözümlerinin ortak adı. Sistemler CE işareti CE marking Ürünün Avrupa Birliği sağlık ve güvenlik gerekliliklerini karşıladığını gösteren işaret. Kişisel koruyucu donanımda zorunludur. Mevzuat ve yükümlülük

Ç

Çakıl çatı Gravel roof / ballasted roof Üzeri çakılla ağırlıklandırılmış düz çatı. Çatı ve yapı Çalışma izni sistemi Permit to work Riskli işlerin yalnızca yazılı izinle başlatılmasını sağlayan kontrol yöntemi. Mevzuat ve yükümlülük Çatı çıkış merdiveni Roof access ladder Çatıya erişim için kurulan sabit merdiven. Yüksekliğe göre düşmeden korunma sistemi gerektirir. Çatı ve yapı Çatı erişim kapağı Roof hatch Çatıya iç mekândan çıkışı sağlayan kapak. Çevresinde koruma gerekir. Sistemler Çatı penceresi Skylight Çatıdaki ışıklık. Üzerine basıldığında kırılabileceği için düşme riski oluşturur; koruma ızgarası veya çevresinde korkuluk gerekir. Çatı ve yapı Çatı yaşam hattı Roof lifeline Çatı bakımı, tesisat ve temizlik işleri için çatı yüzeyine kalıcı olarak kurulan yaşam hattı. Çatı tipine göre montaj yöntemi değişir. Sistemler Çatı yürüme yolu Roof walkway Çatı yüzeyini korumak ve güvenli güzergâh oluşturmak için kurulan yürüme platformu. Genelde yaşam hattı veya korkulukla birlikte kullanılır. Sistemler Çekme sistemi Hauling system Makara düzeneğiyle yükü yukarı çekmeyi kolaylaştıran kurtarma donanımı. İple erişim ve kurtarma Çekme testi Pull test Montajı yapılan ankrajın yapıya bağlantısının yerinde yükle denenmesi. Muayene ve test Çelik halat Steel cable Yaşam hattının taşıyıcı elemanı olan, galvanizli veya paslanmaz çelik tellerden örülmüş halat. Ekipman Çelik konstrüksiyon Steel structure Çelik profillerden oluşan taşıyıcı yapı. Kiriş üzerine kelepçeli ankraj uygulanabilir. Çatı ve yapı Çıkıcı (ascender) Ascender Halat üzerinde yukarı tırmanmayı sağlayan, tek yönde kavrayan cihaz. İple erişim ve kurtarma Çift kollu lanyard Double / twin lanyard İki bağlantı kolu/kancası bulunan halat. Çalışan bir kolu/kancayı takılı tutarken diğerini taşıyarak kesintisiz bağlı kalır. Ekipman

D

Davit kolu Davit arm Tek bir noktaya kurulup döner şekilde yük veya personel askıya alınmasını sağlayan kol. Tank, kuyu ve kapalı alan girişlerinde kullanılır. Sistemler Depo ve lojistik Warehouse and logistics Yüksek raf, çatı ve yükleme alanlarında düşme koruması uygulamaları. Uygulama alanları Devreye alma Commissioning Kurulan sistemin test edilip kullanıma hazır hâle getirilmesi ve belgelenmesi. Hizmet ve süreç DiaSafe DiaSafe Yeşil çatı veya çakıl çatının ağırlığını kullanarak kendinden duran ayaklarını dengeleyen ankraj ve yaşam hattı sistemi. Çatı delinmez. Fallprotec sistemleri Dikey ray sistemi Vertical rail system Merdiven boyunca uzanan ray üzerinde kayar aparatla tırmanma koruması. Sistemler Dikey yaşam hattı Vertical lifeline Merdiven, kule ve baca gibi dikey güzergâhlarda tırmanma sırasında kesintisiz koruma sağlayan sistem. Sistemler Dinamik test Dynamic test Gerçek düşme koşullarını taklit eden ağırlık düşürme denemesi. Muayene ve test Dönerli karabina Swivel connector Halatın burulmasını önleyen döner bağlantı elemanı. Ekipman Düşmeden korunma Fall protection Yüksekteki çalışanın düşmesini önlemeye ya da düştüğünde zarar görmesini engellemeye yönelik tüm sistem, ekipman ve uygulamaların ortak adı. Temel kavramlar Düşmeyi önleme Fall prevention / restraint Çalışanın düşme tehlikesi olan kenara ulaşmasını fiziksel olarak engelleyen yaklaşım. Korkuluk ve tutma sistemleri bu sınıfa girer. Genel olarak sınırlama… Temel kavramlar Düşme durdurma Fall arrest Düşme gerçekleştikten sonra devreye girip, düşüşü güvenli mesafede durduran sistem. Kemer, bağlantı halatı, enerji sönümleyici ve ankraj birlikte çalışır. Temel kavramlar Düşme faktörü Fall factor Düşme mesafesinin bağlantı halatı uzunluğuna oranı. Yükseldikçe sisteme binen yük artar; ankrajın bel hizasının üstünde olması faktörü düşürür. Temel kavramlar Düşme mesafesi Fall clearance Düşüşün güvenle durdurulabilmesi için çalışanın altında bulunması gereken boş yükseklik. Serbest düşüş, sönümleyici uzaması, kemer esnemesi ve güvenlik payının toplamıdır. Temel kavramlar Düşüş durdurucu Fall arrester Normal harekette serbest kalan, ani düşüşte kilitlenerek düşmeyi durduran cihaz. Ekipman

E

F

Fallprotec Fallprotec Lüksemburg merkezli yüksekte güvenlik sistemleri üreticisi. Avrasya Safety; Türkiye resmi temsilcisi/distrübütörüdür. Fallprotec sistemleri Filiz ankrajı Rebar / dowel anchor Betona ekilerek oluşturulan donatı çubuğu esaslı ankraj. Ekipman

G

Geçici kenar koruma Temporary edge protection İnşaat ve bakım süresince kurulan sökülebilir korkuluk. Dayanım sınıflarına göre A, B ve C olarak ayrılır. Sistemler Geçici yaşam hattı Temporary lifeline Belirli bir iş süresince kurulup sonra sökülen, taşınabilir yaşam hattı. Kalıcı sistem kurulamayan veya kısa süreli işlerde kullanılır. Sistemler Gemi ve tersane Shipyard Gemi inşa ve bakımında yüksekte çalışma uygulamaları. Uygulama alanları Gergi elemanı Tensioner Çelik halatlı yaşam hattında halatı belirlenen gerginlikte tutan parça. Ekipman Geri sarımlı düşüş durdurucu Retractable type fall arrester Kendi kendine geri içine sarılan kablolu veya kayışlı düşüş durdurucu. Gevşeklik bırakmadığı için düşme mesafesini kısaltır. Halk arasında "makara veya… Ekipman Gondol / Sepet Gondola / cradle Bina cephesinde dikey hareket eden, içinde personel taşıyan askılı platform. Sistemler Güneş paneli bakımı Solar panel maintenance Çatı veya arazi üzerindeki panel alanlarında yürüyüş ve temizlik işleri için yaşam hattı ve yürüme yolu çözümleri. Uygulama alanları Güvenlik ağı Safety net Düşen kişiyi veya nesneyi tutmak için gerilen ağ. Toplu koruma yöntemidir. Sistemler Güvenli bölge Safe zone Kenara olan uzaklığı nedeniyle düşme riski bulunmayan alan. Temel kavramlar

H

Halat tutucu Rope grab Halat üzerinde elle konumlandırılan, yük bindiğinde halatı kavrayan ve sıkan kilitleme cihazı. Ekipman Hizmetten çıkarma Withdrawal from service Düşmeye maruz kalmış, hasarlı veya ömrü dolmuş ekipmanın kullanım dışı bırakılması. Muayene ve test

I

IRATA IRATA Endüstriyel iple erişimde uluslararası kabul gören eğitim ve belgelendirme sistemi. İple erişim ve kurtarma

İ

İnici (descender) Descender Halat üzerinde kontrollü iniş sağlayan sürtünmeli cihaz. İple erişim ve kurtarma İple erişim Rope access Çalışanın halat sistemiyle askıda konumlanarak işi yaptığı yöntem. İki bağımsız halat kullanılır: biri çalışma, biri emniyet. Sistemler İple erişim seviyeleri Rope access levels Teknisyenlerin yetkinliğine göre 1, 2 ve 3 olarak derecelendirilmesi. Seviye 3 denetim ve kurtarmadan sorumludur. İple erişim ve kurtarma İSG uzmanı OHS specialist İşyerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütmekle görevli sertifikalı uzman. Mevzuat ve yükümlülük İş Ekipmanları Yönetmeliği Work Equipment Regulation İş ekipmanlarının kullanımında sağlık ve güvenlik şartlarını belirleyen yönetmelik. Periyodik kontrol yükümlülüğünün dayanağıdır. Mevzuat ve yükümlülük

K

Kalıcı korkuluk Permanent guardrail Çatı veya platform kenarında sürekli kalan korkuluk. Sistemler Kalıcı sistem Permanent system Yapıya sabit monte edilen, iş bittikten sonra yerinde kalan koruma sistemi. Temel kavramlar Kapalı alanda çalışma Confined space work Girişi sınırlı, havalandırması yetersiz hacimlerde yapılan çalışma. Düşme koruması ve kurtarma düzeneği birlikte planlanır. Uygulama alanları Karabina Connector / karabiner Sistem elemanlarını birbirine bağlayan, kilit tipine göre; otomatik veya vidalı tipları olan bağlantı elemanı. Ekipman Karşı ağırlıklı korkuluk Counterweighted guardrail Çatıyı delmeden, ağırlıkla sabit duran korkuluk sistemi. Sistemler Katlanır korkuluk Folding guardrail Kullanılmadığında yatırılabilen, görüntüyü bozmayan korkuluk. Sistemler Kayar bağlantı aparatı / şaryo Guided type fall arrester Yaşam hattı üzerinde kullanıcıyla birlikte kayan, düşme anında hat üzerinde kilitlenen bağlantı elemanı. Ekipman Kenar koruma sistemi Edge protection system Çatı veya platform kenarında düşmeyi fiziksel olarak engelleyen korkuluk sistemi. Kalıcı veya geçici olabilir. Sistemler Kenetli çatı Standing seam roof Metal levhaların kenetlenerek birleştirildiği çatı. Delme yapılmadan kenet üzerine ankraj monte edilebilir. Çatı ve yapı Keşif Site survey Kurulum öncesi sahada yapılan inceleme. Çatı tipi, metraj, erişim noktaları ve yapısal durum belirlenerek sisteme karar verilir. Hizmet ve süreç Kiriş Beam Yapıda yükü taşıyan yatay eleman. Ankraj bağlantısı için kullanılabilir. Çatı ve yapı Kişisel koruyucu donanım (KKD) Personal protective equipment (PPE) Çalışanın kendi üzerinde taşıdığı koruyucu ekipman. Yüksekte çalışmada kask, kemer, bağlantı halatı, karabina ve düşüş durdurucuyu kapsar. Temel kavramlar KKD Yönetmeliği PPE Regulation Kişisel koruyucu donanımların işyerlerinde kullanılmasına ilişkin yönetmelik. Donanımın seçimi, kullanımı ve bakımını düzenler. Mevzuat ve yükümlülük Konumlandırma kemeri Work positioning belt Çalışanı iş noktasında sabit tutarak iki elini serbest bırakan kemer. Tek başına düşme durdurma sağlamaz. Ekipman Köprü bakımı Bridge maintenance Köprü altı ve kenarında yapılan bakım işleri için askıda erişim ve yaşam hattı çözümleri. Uygulama alanları Köşe elemanı Corner piece Yaşam hattının köşe dönmesini sağlayan, kullanıcının takılmadan geçmesine izin veren parça. Ekipman Kullanıcı eğitimi User training Sistemi kullanacak personele ekipmanın doğru kullanımının öğretilmesi. Hizmet ve süreç Kullanım ömrü Service life Üreticinin ekipman için öngördüğü azami kullanım süresi. Tekstil ürünlerde üretim tarihinden itibaren işler. Muayene ve test Kullanım öncesi kontrol Pre-use check Her kullanımdan önce kullanıcının gözle yaptığı hızlı denetim. Muayene ve test Kurtarma eğitimi Rescue training Düşme sonrası askıda kalan kişinin güvenle indirilmesini öğreten eğitim. Yüksekte çalışma planının zorunlu parçasıdır. Hizmet ve süreç Kurtarma planı Rescue plan Düşme sonrası kimin, hangi ekipmanla, ne kadar sürede müdahale edeceğini belirleyen yazılı plan. Yüksekte çalışma izninin ön şartıdır. İple erişim ve kurtarma Kurtarma seti Rescue kit Düşen veya askıda kalan kişiyi indirmek ya da yukarı çekmek için kullanılan makara, halat ve bağlantı elemanlarından oluşan takım. Ekipman

M

Mahya Ridge Eğimli çatıda iki yüzeyin birleştiği en üst çizgi. Çatı ve yapı Maksimum durdurma kuvveti Maximum arrest force Düşme durdurulurken vücuda aktarılan en yüksek kuvvet. Kişisel sistemlerde 6 kN ile sınırlıdır. Muayene ve test Membran çatı Membrane roof Su yalıtımı membranla sağlanan düz çatı. Ankraj montajında yalıtımın bütünlüğü kritiktir. Çatı ve yapı Merdiven koruma sepeti Ladder cage Sabit merdiven çevresindeki koruma kafesi. Tek başına düşme durdurma sağlamadığı için modern uygulamada ray sistemiyle değiştirilmektedir. Sistemler Montaj Installation Sistemin sahada kurulması. Montaj sonrası test ve belgelendirme yapılır. Hizmet ve süreç Muayene Inspection Sistemin kullanıma uygunluğunun gözle ve gerektiğinde ölçümle denetlenmesi. Hizmet ve süreç Muayene kaydı Inspection record Ekipmanın geçmiş kontrollerini, bulgularını ve sonuçlarını içeren dosya. Muayene ve test MYK belgesi Vocational Qualification Certificate Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından tanınan yetkinlik belgesi. Bazı yüksekte çalışma mesleklerinde aranır. Mevzuat ve yükümlülük

O

Onaylanmış kuruluş Notified body Ürünün standartlara uygunluğunu denetleyip belgelendiren yetkili kuruluş. Mevzuat ve yükümlülük Oturma kemeri Sit harness Bel ve bacak kayışlarından oluşan, iple erişimde konumlanma amacıyla kullanılan kemer. Tek başına düşme durdurma için yeterli değildir. Ekipman

Ö

Önlem hiyerarşisi Hierarchy of controls Riskin önce kaynağında ortadan kaldırılması, mümkün değilse toplu korumaya, en son kişisel koruyucu donanıma başvurulması ilkesi. Mevzuat ve yükümlülük

P

Parapet Parapet Çatı kenarında yükselen duvar. Kenar koruma ve ankraj montajında kullanılabilir. Çatı ve yapı Paraşüt tipi emniyet kemeri Full body harness Düşme kuvvetini vücudun güçlü bölgelerine dağıtan, omuz ve bacak kayışlı tam vücut kemeri. Düşme durdurma sistemlerinde tek kabul edilen kemer… Ekipman Periyodik kontrol Periodic examination Düşme koruma sistemlerinin ve kişisel koruyucu donanımın belirli aralıklarla yetkin kişi tarafından muayene edilmesi. EN 365 kapsamındadır. Hizmet ve süreç Projelendirme System design Keşif sonrasında sistemin teknik çiziminin ve hesabının hazırlanması. Hizmet ve süreç

R

Rijit yaşam hattı Rigid lifeline Halat yerine ray profilinden oluşan hat. Sarkma (sehim) yapmadığı/çok daha az yaptığı için düşme mesafesi daha kısadır ve aynı anda… Sistemler Risk değerlendirmesi Risk assessment İşyerindeki tehlikelerin belirlenip risklerin ölçüldüğü ve önlemlerin kararlaştırıldığı zorunlu süreç. Yüksekte çalışma önlemleri buradan çıkar. Mevzuat ve yükümlülük RopeClimber RopeClimber Kendi kendine yeten, taşınabilir kişisel yükseltme sistemi. EN 1808 ve EN 60204-1 uyarınca tasarlanmıştır. Fallprotec sistemleri Rüzgâr türbininde kurtarma Wind turbine rescue Kule içinde veya nacel üstünde mahsur kalan personelin indirilmesi. Özel eğitim gerektirir. Uygulama alanları Rüzgâr türbini bakımı Wind turbine maintenance Türbin kulesi ve nacel içinde yapılan bakım işleri. Dikey yaşam hattı ve kurtarma planı zorunludur. Uygulama alanları

S

SafeAccess SafeAccess Yatay raylı yaşam hattı sistemi. Aynı anda bağlı en fazla üç kullanıcının yükünü kalıcı deformasyon olmadan taşıyacak şekilde tasarlanmıştır (EN… Fallprotec sistemleri SafeLadder SafeLadder Montaj sırasında yerleştirilen entegre düşmeden korunma sistemine sahip sabit merdiven. Fallprotec sistemleri Sandviç panel Sandwich panel İki metal yüzey arasına yalıtım malzemesi konarak üretilen çatı ve cephe paneli. Çatı ve yapı Sarkaç etkisi Pendulum / swing fall Ankraj noktasının yanından düşüldüğünde oluşan salınım. Çalışan yapıya çarpabilir; ankrajın mümkün olduğunca, çalışanın tam dik üstte olması bu riski azaltır. Temel kavramlar SecuRail SecuRail Ray esaslı yaşam hattı sistemi. Merdiven ile dikey ve eğimli yapılara kalıcı monte edilir; EN 353-1 kapsamındadır. Fallprotec sistemleri Securifil Securifil Dikey hatta kullanılan düşmeden korunma sistemi. Fallprotec sistemleri Securilisse Securilisse Kendinden taşıyıcı veya karşı ağırlıklı güvenlik korkuluğu. Binanın su yalıtımını delmeden çatıyı çevreleyerek toplu koruma sağlar. Fallprotec sistemleri SecuRope SecuRope Çelik halatlı yaşam hattı sistemi. Yatay, dikey ve eğimli uygulamalarda; çatı, zemin ve baş üstü montajlarında kullanılır. Fallprotec sistemleri Sedye Stretcher Yaralı kişinin sabitlenerek taşınmasını sağlayan araç. Yüksekten kurtarmada dikey taşımaya uygun tipleri kullanılır. Ekipman Serbest düşüş Free fall Düşmenin başlangıcından sistemin yük almaya başladığı ana kadar kat edilen mesafe. Kısa tutulması esastır; bağlantı noktasının konumu, doğrudan etkiler. Temel kavramlar Seri numarası ve etiket Serial number and marking Her ekipmanın izlenebilirliğini sağlayan kalıcı işaretleme. Muayene kaydı buna bağlanır. Muayene ve test Servis platformu Service platform Ekipman bakımı için kurulan sabit çalışma platformu. Sistemler Sıcak çatı Warm roof / hot deck Yalıtımın taşıyıcı tabakanın üstünde olduğu çatı kesiti. Çatı ve yapı Sınıf A / B / C kenar koruma Class A / B / C edge protection Korkuluğun karşılayabileceği yüke ve yüzey eğimine göre sınıflandırma. A düz yüzeyde statik yük, B ve C eğimli yüzeyde artan dinamik… Sistemler Silo ve tank Silo and tank Kapalı hacimli yapıların üstünde ve içinde yapılan çalışma. Davit kolu ve kapalı alan prosedürleri gerekir. Uygulama alanları Soğuk çatı Cold roof / cold deck Yalıtımın taşıyıcı tabakanın altında olduğu çatı kesiti. Çatı ve yapı Statik dayanım Static strength Ankraj veya sistemin kalıcı deformasyon olmadan taşıyabildiği yük. EN 795 metal ankrajlar için 12 kN değerini esas alır. Muayene ve test Statik halat Static rope Yük altında çok az uzayan halat. İple erişim ve kurtarmada kullanılır; düşme durdurma için uygun değildir. Ekipman

Ş

Şok emici Shock absorber Enerji sönümleyicinin yaygın kullanılan diğer adı. Ekipman

T

Tahliye Evacuation Acil durumda personelin yüksekteki konumdan güvenli bölgeye indirilmesi. Hizmet ve süreç Taşınabilir sistem Portable system Kurulup sökülebilen, farklı sahalarda kullanılabilen sistem. Temel kavramlar Tehlike bölgesi Danger zone Kenara yakınlığı nedeniyle koruma gerektiren alan. Temel kavramlar Toplu koruma Collective protection Tek tek kişilere değil, alanda bulunan herkese koruma sağlayan önlem. Korkuluk, kapak ve güvenlik ağı örnektir. Kişisel koruyucu donanımdan önce… Temel kavramlar Trapez çatı Trapezoidal roof Trapez kesitli metal levhalardan oluşan çatı kaplaması. Endüstriyel yapılarda yaygındır. Çatı ve yapı Tutma sistemi Restraint system Çalışanın kenara ulaşmasını engelleyecek uzunlukta ayarlanmış bağlantı düzeni. Düşme hiç gerçekleşmez. Ekipman

U

Uç durdurucu End stop Hattın ucunda kayar aparatın çıkmasını engelleyen parça. Ekipman Uygunluk beyanı Declaration of conformity Üreticinin ürünün ilgili standartlara uygun olduğunu beyan ettiği belge. Mevzuat ve yükümlülük Uygunsuzluk Non-conformity Muayenede tespit edilen, standarda veya üretici talimatına aykırı durum. Muayene ve test

Ü

Üçlü makara sistemi 3:1 pulley system Kurtarmada çekme kuvvetini üçte bire düşüren makara düzeni. İple erişim ve kurtarma

Y

Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Construction Work OHS Regulation Yapı işlerinde alınacak güvenlik önlemlerini düzenleyen yönetmelik. Yüksekte çalışmada korkuluk, güvenlik ağı ve kişisel koruyucu donanım kullanımını zorunlu kılar. Mevzuat ve yükümlülük Yaşam hattı Lifeline Çalışanın bağlı kalarak hareket edebildiği, çelik halat veya raydan oluşan sürekli güvenlik hattı. Yatay, dikey ve eğimli uygulamaları vardır. Sistemler Yatay yaşam hattı Horizontal lifeline Çatı, köprü, vinç üstü, platform gibi yatay yüzeylerde çalışanın hat boyunca bağlı kalarak serbestçe ilerlemesini sağlayan sistem. Sistemler Yedek emniyet cihazı Back-up device İple erişimde ikinci halata bağlanan, ana sistem başarısız olursa devreye giren cihaz. İple erişim ve kurtarma Yedek parça Spare parts Muayenede değişmesi gereken sistem bileşenleri. Hizmet ve süreç Yeniden yönlendirme Deviation / re-anchor Halatın güzergâhını değiştirerek sürtünmeyi ve sarkaç riskini azaltma uygulaması. İple erişim ve kurtarma Yerinde keşif On-site survey Sahada yapılan ölçüm ve inceleme. Metraj, çatı tipi ve erişim noktaları belirlenir. Hizmet ve süreç Yeşil çatı Green roof Üzeri bitki örtüsüyle kaplı çatı. Ağırlığı, delmeden duran ankraj sistemleri için denge yükü olarak kullanılabilir. Çatı ve yapı Yetkin kişi / Yetkilendirilmiş kişi Competent person Eğitimi, bilgisi ve deneyimiyle ekipmanı muayene edip kullanıma uygunluğuna karar verebilecek kişi. Periyodik kontrolleri bu kişi yapar. Temel kavramlar Yüksekten kurtarma Rescue at height Yüksekte mahsur kalan veya askıda kalan kişinin planlı biçimde kurtarılması. Hizmet ve süreç Yüksekte çalışma Work at height Kişinin düşmesi hâlinde yaralanmasına yol açabilecek herhangi bir seviyede yapılan çalışma. Mevzuatta belirli bir yükseklik eşiği değil, düşme riskinin varlığı… Temel kavramlar Yüksekte çalışma belgesi Work at height certificate Eğitimi tamamlayan çalışana verilen, yetkinliğini gösteren belge. Hizmet ve süreç Yüksekte çalışma eğitimi Work at height training Çalışanlara yüksekte güvenli çalışma yöntemlerinin ve ekipman kullanımının öğretildiği eğitim. Hizmet ve süreç Yüksekte çalışma planı Work at height plan İşin nasıl yapılacağını, hangi sistemin kullanılacağını ve düşme hâlinde kurtarmanın nasıl yapılacağını yazılı olarak belirleyen plan. Mevzuat ve yükümlülük Yük testi Load test Sistemin belirlenen yük altında davranışının ölçülmesi. Muayene ve test Y bağlantı halatı Y-lanyard İki kollu, çatallı lanyard. Çift kollu lanyardın yaygın adı. Ekipman

Z

Zemin ankrajı Ground anchor Çatı veya zemin yüzeyine yatay olarak monte edilen ankraj. Ekipman