Birçok disiplin birlikte çalışmalı!
Yüksekte çalışan kişiler, çevrelerinde düşmeye karşı kurulmuş toplu koruma yapıları bulunmasa bile, güncel standartlara sahip sertifikalı ürünlerle kurulan ve yaşam hattı adını verdiğimiz sistemler sayesinde riskli alanlarda çalışırken kendilerini korur ve olası düşmelere karşı önlem alınmış olur.
Yaşam hatları yatay, dikey ve eğimli yapılarda olabileceği gibi çelik halatlı ve raylı sistemler biçiminde de olabilir. Dikkat edilmesi gereken temel konulardan biri, yaşam hatlarının tüm bileşenlerinin en güncel güvenlik standartlarına sahip sertifikalı ürünler olmasıdır. Bu, ankraj noktasını oluşturmak için kullanılan ankraj bileşenleri için de geçerlidir.
Yaşam hatlarının kullanılacağı yerleri sınırlamak mümkün değildir; düşme riski bulunan her yere yaşam hattı kurulabilir. Uygun bir bağlantı noktası bulunmasa bile montaj için uygun bağlantılar oluşturulur.
Tüm yaşam hatlarının temel amacı, düşme gerçekleşmeden önce kişiyi sınırlandırarak güvenli bir aralıkta tutmaktır. Düşme anı gerçekleşirse, yapısı ve amacı gereği düşen kişiyi ya da kişileri tutar. Tüm düşme durdurma sistemlerindeki temel mantık, düşmeyi en kısa mesafede ve en kısa sürede durdurmaktır; proje hesapları da buna göre yapılmalıdır.
Yüksekte güvenli çalışabilmek için, gereken çalışma ortamına ve yapılacak işe göre en yalın çözümler olan yatay yaşam hatları – dikey yaşam hatları ve ankraj çözümleri için gerekli sistemler; yüksekte güvenli çalışma konusunda bilgi sahibi olan, yaşam hattının kurulacağı çalışma ortamını bilen, montaj yapılacak noktaların dayanımını belirleme yetkinliğine sahip ve doğru proje tasarımı ortaya koyacak tüm teknik donanım ile bilgiye sahip kişilerce kurulmalıdır.
Tüm yaşam hattı projelerinde sahada keşif yapılmalı, sahadaki çalışanlar ve yöneticilerle iletişime geçilmeli, çalışma koşulları belirlenmeli ve proje ihtiyaca ve yapılacak işe göre tasarlanmalıdır. Proje, o sahada çalışan personelin çalışma koşullarında fazladan bir tehlike yaratmayacak ve işlerini yapmalarını engellemeyecek bir yapıda olmalıdır. Yaşam hatları, ankrajlar ya da yüksekte güvenli çalışma çözümleri; incelenecek yapının tipine, montajın yapılacağı konuma, çalışma alanının altındaki yapıların durumu ve yüksekliğine ya da makinelerin yerleşimine göre seçilmelidir.
Tüm yaşam hattı ve ankraj projelerinde olası salınımın etkileri de dikkate alınmalıdır
Yaşam hatları yalnızca düşme durdurucu değil, aynı zamanda sınırlandırma sistemleridir. Bu nedenle proje ve montaj, riskli alandaki düşmeyi azaltacak ve düşmeyi engelleyecek biçimde yapılmalıdır.
İnceleme yapılırken, incelemenin yürütüleceği ortam koşulları da dikkate alınmalıdır. Patlayıcı (exproof) ortamlar için kıvılcım çıkarmayan yatay ve dikey yaşam hatları ile sistemler (KKD dahil), bu ortamlarda çalışmaya uygun olmalıdır. Çalışma ortamının kimyasal yapısından, ortamdaki sıcaklıktan ve gece-gündüz ya da yaz-kış arasındaki sıcaklık farklarından kaynaklanan uzama ve büzülme miktarı da göz önünde bulundurulmalıdır. Ortam koşullarına göre farklı tipte bağlantı ekipmanları kullanılmalıdır.
Hataya yer bırakmayan sistemler olduğu için, yaşam hatlarının tüm bileşenlerinin onaylı ve bağımsız test kuruluşlarından alınmış test raporları bulunmalıdır. Yaşam hattı bileşenlerinin üretim kalitesinin standartlaştırılması için üretim sistemi onay belgesi bulunması da zorunludur. Bir ürünün hatalı üretilmesi ölümcül sonuçlar doğurabilir.
Yaşam hatları metalden üretildiği için yıldırım ve elektrik kaçağı gibi durumlara karşı önlem alınacak şekilde hesaplanmalı ve monte edilmelidir.
Projeler; sistemleri kullanacak kişi ya da kişilere, kullanılacak KKD’ye ve boşluğun ölçüsüne göre ayrıntılı biçimde hazırlanmalıdır. Olası düşmelerde oluşacak şok kuvveti, montajın yapılacağı çalışma alanının ortam koşullarına göre sistemin tamamı tarafından en aza indirilmelidir. Olası bir kazada yaşam hattında oluşacak salınım hesaplanırken, serbest düşme mesafesi ve düşme anında yaşam hattının azami salınım mesafesi hesaplanırken yaşam hattının altındaki yapılar dikkate alınmalıdır. Bunlar, hattı kullanacak kişi sayısına göre proje aşamasında hesaplanıp göz önünde bulundurulmalı ve projeler buna göre hazırlanıp monte edilmelidir.
Yaşam hatları çalışma ortamı için fazladan tehlike yaratmamalıdır (yürüme yolları ya da araç geçişlerinde aracın veya parçalarının takılmasına yol açmayacak biçimde).
Yaşam hatları bir bütün sistem olarak sertifikalandırılmalıdır. Parça parça alınmış sertifikalar ya da farklı üreticilerin parçalarıyla kurulmuş yaşam hatları sistem olarak uygun değildir.
Yaşam hattı sistemindeki standart ekipmanın dışında, yaşam hattını monte edileceği yapıya bağlamak için kullanılan yardımcı montaj elemanlarının dayanımı, yaşam hattı sisteminin dayanım gereksiniminden düşük olamaz. Yaşam hattının kurulacağı yerlerin çok ayrıntılı incelenmesi, standart malzemeler ve teknik yetkinlikle uyumlu olmalıdır.
Tüm yaşam hatlarında hareketi sağlayan tutucular (çelik halatlı sistemlerde halat tutucu arabalar ya da raylı sistemlerde arabalar), yaşam hattı sistemine uygun standart ekipman olmalıdır. Sisteme uygun olmayan arabalar düşme anında tutmayabilir.
çünkü olası bir düşme anında gereken dayanımı gösteremeyecektir. Bu nedenle yaşam hattı sistemi bir bütün olarak ele alınmalıdır.
Yaşam hattının ne zaman kurulduğu, aynı anda kaç kişinin kullanabileceği, standartlar, güvenli çalışma yükseklik mesafesi ve bir sonraki kontrolün ne zaman yapılacağı gibi bilgileri içeren bir kimlik plakası, yaşam hattının başlangıcına yerleştirilmelidir.
Yaşam hatlarının doğru kullanımına ilişkin eğitim montaj firması tarafından verilmeli ve eğitim sertifikası düzenlenmelidir. Standartlara uygun kurulan yaşam hatları, doğru kullanıldığında sınırlandırma ve düşme durdurma işlevi görerek insanların düşmesini önler.
Sistemde bir düşme yaşandıysa yaşam hattı kullanılmamalıdır. Montaj firmasına derhal haber verilmeli, gerekli kontroller yapılmalı ve gereken onarımlar tamamlandıktan sonra kullanılabilir. Ayrıca; hattın kurulu olduğu yapısal bileşenlerde hasar ya da kötü durum kaynaklı olumsuzluklar varsa, sistemin tamamında, çelik halatta veya bileşenlerde bütünlük kaybı, kırılma ya da kopma varsa, ortam koşulları nedeniyle (kimyasal ortam ya da ısı gibi etkenlerle) yüzeyler zarar görmüşse, renk değişimi olmuşsa ya da yetkili kişiler dışında sistemsel bir değişiklik (yer değişikliği gibi) yapılmışsa yaşam hattı sistemi kullanılmamalıdır.
Tüm yaşam hattı sistemleri yılda en az bir kez kontrol edilmeli ve gerekli bakım yapılmalıdır. Bu süre ortam koşullarına göre kısaltılabilir.
Tüm yaşam hatlarında olası bir düşme durumunda düşen kişiye 15 dakika içinde ulaşılmasını sağlayan bir acil durum planı belirlenmelidir. Ayrıca buna uygun tatbikatlar yapılmalıdır.
Şunu anlamak gerekir: yüksekte güvenli çalışmayı tek bir disiplinle ele almak mümkün değildir. Projeler pek çok farklı disiplin ve deneyimle hazırlanır. Mühendislik hesapları, insan ilişkileri, yüksekte güvenli çalışma bilgisi, endüstriyel yapılarda teknik ve uygulamalı bilgi, iple erişim uzmanlığı ve İSG uzmanlığı gibi pek çok disiplin bir arada olmalıdır.
